Vizyoner ve Barış Yanlısı Bir Deha: HENRY FORD

Dünyanın önde gelen otomotiv şirketlerinden Ford Motor’un kurucusu Henry Ford’u, yaratıcı, çalışkan ve vizyoner kişiliği ile sadece otomotiv sektöründen isimler değil yaratan, üreten herkes hayranlıkla hatırlıyor. Dehasının yanı sıra her iki dünya savaşında ortaya koyduğu barış yanlısı tavır ve yardımsever kişiliği ile de bilinen Ford, bu dünyadan iz bırakarak geçen özel isimlerden biri.

Ford otomobillerinin kurucusu Henry Ford 30 Temmuz 1863 tarihinde ABD’nin Michigan eyaletinde dünyaya geldi. Çiftçilikle uğraşan İrlanda kökenli bir ailenin altı çocuğunun en büyüğü olan Henry, 12 yaşında annesi Mary Litogot Ford’u kaybetti. Annesinin ölümünden sonra boş vakitlerini kendi kurduğu mekanik atölyesinde geçiren Ford, 15 yaşına geldiğinde bu atölyede buharlı makine yapmayı başardı. Henüz 16 yaşındayken Detroit’te bir şirkette çırak olarak çalışmaya başlayan Henry, bu sırada cep saatleri onarımı konusunda uzmanlaştı. Çıraklık yaptığı bu yıllarında sahip olduğu “cep saatlerini uygun fiyata üretme” fikrinden kısa sürede vazgeçti.

1882 yılında Michigan yakınlarında buharlı makine mentörü unvanı ile bir işe giren Henry Ford, daha sonra Westinghouse Company’de benzin motorları üzerine çalışmaya başladı. Ford, burada çalışmaya devam ettiği 1888 yılında Clara J. Bryant ile evlendi. Thomas Edison’un 1881’de kurduğu “Edison Illuminating” isimli şirkette 1891 yılında mühendis olarak çalışmaya başlayan Ford, iki yıl gibi kısa bir sürede şirkette başmühendis unvanını elde etti. 1893 yılında kendi evinin mutfağında ilk kez tek silindirli benzin motorunu üreten Ford, üç yıl sonra ise ilk otomobilini yapmayı başardı. Edison’un şirketinde yakıt motorları üzerindeki çalışmalarına yeterince zaman ve para ayırabilen Ford, Quadricycle isimli aracını 1896 yılında tamamladı. Bu başarısının ardından, Edison’un şirketinden ayrılarak başka yatırımcılar ile birlikte 5 Ağustos 1899 tarihinde “Detroit Automobile” isimli şirketi kurdu. Fakat şirket yeteri kadar para kazanamadığı için 1901’de iflas etti.

Dünyada Yeni Bir Dönem

Ford Motor ve Model T Ford iflasla sonuçlanan bu deneyimin ardından 1902 yılında, hisselerine yüzde 25,5 oranında ortak olduğu “Ford Motor” şirketini kurdu. Kuruluş yılında ürettiği ilk otomobili ABD’de satmaya başlayan şirket, 1904 yılından sonra otomobillerini başka kıtalara da ihraç etmeye başladı. Yıllar içinde üretim yöntemini de ilerletti ve 1913 yılında “Model T” adlı otomobilinin üretimi sırasında ilk kez yürüyen bant sistemini kullanmaya başladı. 1908 yılından 1927 yılına dek üretilen “Model T” toplam 15 milyon adet satıldı. 1918 yılına gelindiğinde ABD’deki otomobillerin yarısı Model T idi. 1906’da Avrupa’da ilk şubesini açan Ford Motor, Belçika’da 1922, İtalya’da 1923 ve Almanya’da 1925’te fabrikalar açarak yaşlı kıtadaki yaygınlığını ve gücünü iyice arttırdı.

Ford şirketi kuruluşundan bugüne kadar hiç kimseden borç almadığı gibi tahvil ya da bono satışı da yapmadı. Kurulduğu yıl iki silindirli 8 beygirlik 1.708 otomobil üreten şirketin kuruluş sermayesi sadece 28 bin dolardı. Değişik modelleri rağbet gören Ford Motor, 1917’de üretimine tarımsal taşıt araçlarını da ekleyerek ürün yelpazesini genişletti. 1926 yılında sermayesini 1 milyar dolara yükselten şirket, böylece dünyanın en büyük motor şirketi unvanının sahibi oldu.

Üretimde Çığır Açan Bir Anlayış

Henry Ford, 1914 yılında işçilerinin ücretlerini arttırarak endüstri dünyasını hayretler içinde bıraktı. Ford fabrikasında işçiler günde 8 saat çalışıyor bunun karşılığında da 5 dolar günlük ücret alıyordu. Diğer fabrikalarda işçiler günde 9 saat çalışıyor ve bu ücretin yarısını alıyordu. Ford ürettiği araçları çok düşük kâr marjları ile satıyor ancak sürümden kazanıyordu. Böylece şirket kısa zamanda dünyanın sayılı büyük şirketleri arasına girdi. 1915 yılında 1 milyonuncu araba yapıldı. 1926’da ise fabrika yılda 2 milyon araba yapabilecek seviyeye geldi. 1928 yılında Ford Motor imzası taşıyan 15 milyonuncu araba üretildi.

1932’de piyasaya sürdüğü “Y Modeli” özellikle Avrupa pazarı için tasarlanmıştı. Bu model 1933’te geliştirilen V8 motoruyla birlikte, işletmenin ilerleyen yıllardaki gelişimi üzerinde, belirleyici bir rol oynadı.

Barışçıl ve Yardımsever

Ford, II. Dünya Savaşı’nda -tıpkı daha önce I. Dünya Savaşı’nda yaptığı gibi- işletmesini tamamen savaş üretimine uyarladı. Ford Motor, savaş malzemesi teslimatı yapan önemli şirketlerden biri olarak büyük kazanç sağladı. Buna rağmen Ford, her iki dünya savaşından önce barışın korunması için ciddi çaba harcadı. Ford, dönemin ABD’de en tanınmış şahıslarını toplayarak bir gemiyle Avrupa’ya gittiğinde takvimler 1915 yılını gösteriyordu. I. Dünya Savaşı yeni patlak vermişti ve Ford tüm masraflarını kendi cebinden ödediği bu seyahatle savaşın daha fazla büyümesini engellemeye çalışıyordu. Bu barışçıl tavrını ülkesinde siyasi arenaya da taşımak isteyen Henry Ford 1918 yılında senatör olmak için adaylığını koyduysa da kazanamadı. Ancak 1936 yılında barışın güvence altına alınmasını hedefleyen bir vakıf olan Ford Vakfı’nı kurdu.

1919 yılından sonra oğlu Edsel ile birlikte şirketi yöneten Ford, bu tarihte şirketin bütün hisselerini satın aldı. 1925’te kısa bir süre yolcu ve kargo uçağı üretimi yaptı. Makinelerin yanı sıra insanları da çok seven Henry Ford, sağlığında birçok hayır kurumu ve hastane yaptırdı; servetinin önemli bir kısmını da Ford Vakfı’na bağışladı. Oğlu Edsel 1943 yılında ölünce tekrar şirket yönetimini eline alan Ford, Ekim 1945’te işleri torunu Henry Ford II’ye devretti. Dehası, vizyonu ve çalışkanlığı ile takdire şayan bir hayat süren Henry Ford, 7 Nisan 1947 tarihinde Michigan’ın Dearborn bölgesinde 84 yaşında hayata gözlerini kapadı.

HENRY FORD’DAN AFORIZMALAR

  • Başarısızlık, daha zekice başlama fırsatından başka bir şey değildir.
  • Benim sıfırdan başladığımı söylüyorsunuz, ama bu doğru değil. Hepimiz eldekilerle başlarız. Farkı yaratan bunları nasıl kullandığımızdır.
  • Bir insanın üniversiteyi bitirmesine yardımcı olabilirsiniz ama istemezse ona düşünmeyi öğretemezsiniz.
  • Çoğu insan problemlerin çevresinden dolaşmaya, onları çözmeye çalışmaktan daha çok zaman ve enerji harcıyor.
  • Eğer gelecek hakkında düşünmezseniz, asla bir geleceğiniz olmaz.
  • En iyi dost, bendeki en iyi yönleri ortaya çıkaran insandır.
  • Hiçbir şey zor değildir, yalnız onu ufak parçalara bölmesini bilelim.
  • İnsanlara ne istediklerini sorsaydım, daha hızlı giden at üretirdim.
  • Kusur değil, çare bulun.
  • Ne zaman yolda bir Alfa Romeo görsem şapkamı çıkartıp onu selamlarım.
  • Öğrenmeyi bırakan kişi yirmisinde de olsa, sekseninde de olsa yaşlıdır. Yaşamdaki en muhteşem şey zihni genç tutmaktır.
  • Paradan başka bir şey getirmeyen bir şirket, zavallı bir şirkettir.