Klasik Müziğin Tartışmasız Dehası; Mozart

Klasik müzik dendiğinde ilk akla gelen isimlerden biri olan Wolfgang Amadeus Mozart, 35 yıllık kısa ömrüne 626 eser sığdırmayı başardı. “Müzik notalarda değil, aralarındaki sessizliktedir” diyen deha, klasik müziği farklı bir boyuta taşıdı ve ardıllarına örnek oldu.

Müzik tarihinin en büyük dehalarından biri olarak kabul edilen Wolfgang Amadeus Mozart, 27 Ocak 1756 tarihinde Salzburg’da dünyaya gelir. Klasik Batı Müziği’nde Klasik Dönemin etkili ve üretken bestekârlarından olan Mozart, 5 yaşında minüetler bestelemeye başlar, ilk senfonisini de 9 yaşında yazar. Kulağı bir kemanda bir notanın sekizde biri kadar akort düşüklüğünü fark edecek derecede hassas ve çirkin seslere, gürültülere karşı baygınlık geçirecek ölçüde tepki veren bir çocukluk geçirir. Mozart gençlik yıllarında Avrupa’nın birçok önemli kentini gezer. Bu seyahatlerinde babası Leopold Mozart kendisine eşlik eder ve tabiri caizse oğlunu aristokrat sınıfa takdim ederken onun bir gölgesi gibi hareket eder. Bu geziler sırasında kendisine esin kaynağı olan Johann Christian Bach ile tanışan ve sıkı dost olan Mozart, birçok aristokrattan ve önemli din adamından destek görmeye de başlar.

Piyano konçertosu doğuyor
Klasik müziğin ilk örneklerini veren Mozart, çalışmaları ile o dönemin tarzını değiştirmiş ve Barok tarzı ile karışımını sağlamıştır. Çok yönlü bir bestecidir ve hemen hemen her tür müzikte imzası bulunur. Bunların arasında senfoni, opera, solo konçerto, oda orkestrası, yaylı kuartet, yaylı kentet ve piyano sonatları vardır. Bu türlerin hiçbiri yeni değildir. Ancak piyano konçertosu Mozart’ın tek başına geliştirdiği ve popülerlik kazandırdığı bir türdür. Mozart aralarında ayin müziklerinin de olduğu önemli sayıda dini müzik yayımlamasının yanı sıra birçok dans müziği de bestelemiştir.

Mehterin ritmi Mozart’a ilham verir
Mozart için Türklerin, Türkler için de Mozart’ın ayrı bir önemi vardır. Mozart Türklerle, müzik ve töreleriyle gençlik çağlarıyla başlayarak ilgilenir. Osmanlıların Viyana’yı kuşatması sırasında ve sonrasında Avrupalılar -özellikle de de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun yurttaşları- Türklerle yakın ilişkilere girer. Türklerin Avrupa’da moda olduğu o yıllarda, mehter ritminden esinlenen Mozart, 11 numaralı La Majör Piyano Sonatı’nın 3. bölümünde Ronda alla Turca’yı, yani Türk Marşı’nı besteler. Mozart ayrıca Viyana’daki Türk elçinin kızı Zaide adına da opera besteler. Bunların yanı sıra geniş kitlelerce tanınmasını sağlayan Saraydan Kız Kaçırma operası Osmanlı’nın hüküm sürdüğü ülkelerde geçer.

Meslektaşlarının hayran olduğu isim
Mozart’ın nesiller boyunca tüm müzik türlerinin bestekârlar üzerindeki etkisi oldukça büyüktür. Mozart’tan sonraki tüm önemli besteciler Mozart’ın büyüklüğünü kabul eder. Beethoven, Mozart’ı birçok kez kendisine örnek olarak almıştır. Hatta Frédéric Chopin cenazesinde, Mozart’ın ölmeden sayılı günler evvel kendi cenazesi için yazdığı Requiem’inin çalınmasını ister.

“O, Tanrının yarattığı bir mucizedir”
Mozart 5 Aralık 1791‘de, 35 yaşında Viyana’da yaşama veda eder. Ölüm nedeni ile ilgili birçok teori ortaya atılmış ancak kesin bir sonuca ulaşılamamıştır. Parasız ve unutulmuş olarak öldüğü söylenen Mozart, kimsesizler mezarlığında, isminin yazılı olmadığı bir mezar taşı ile gömülür. Ünlü yazar Goethe “O, Tanrının yarattığı bir mucizedir. Biz ona hayran oluyoruz ama onu açıklayamıyoruz” diyerek Mozart’ın müzik dehasına duyduğu hayranlığını dile getirir. Mozart’ın ölümünden bu yana geçen iki asırdan fazla zaman içinde her kuşak onun eserlerinde bir başka anlam ve güzellik bulmuştur. Eserlerindeki derin anlam ruhlara işledikçe Mozart’ın insanlığa yardımı ve ölümsüzlüğü daha da önem kazanacaktır.

IQ artırmak için bir kuple Mozart
Kaliforniya Üniversitesi’nin Irvine’deki Öğrenme ve Hafıza Nörobiyoloji Merkezi bilim adamlarının yaptıkları bir araştırma, bazı müziklerle IQ (zekâ seviyesi) arasında bir ilişki olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Bu araştırmada 36 üniversite öğrencisi IQ testinin sağ beyin yeteneklerini ölçen sorularıyla test edilmiş. Testten sonra öğrencilere Mozart’ın Re Majör K 448 İki Piyanoluk Sonatı 10 dakika boyunca dinlettirilmiş. Daha sonra öğrenciler hemen tekrar test edildiklerinde, IQ skorlarının önceki değerlere göre 8 veya 9 puan yükselmiş olduğu gözlenmiştir. Bu beste epilepsi hastalarını da çoğu zaman tedavi edebilir.